مقدمه
در دهه 2000، شان الیس رویکردهای غیرمتعارفی را آزمایش کرد تا به شرکتهای مختلف کمک کند با بودجه محدود و رقابت سخت بهسرعت رشد کنند. این روشها و فرایندها بهتدریج گسترده و اصلاح شدند و به مدل هک رشد این کتاب رسیدند.- مثلا، دراپباکس در عرض 14 ماه و بدون هیچگونه بازاریابی سنتی از 100 هزار به 4 میلیون کاربر رسید. در عوض، 250 مگابایت فضای ذخیرهسازی رایگان به کاربرانی ارائه میدهد که یک دوست خود را به استفاده از دراپباکس تشویق کنند. شرکت ایربیانبی هم بهسختی برای بقا تلاش میکرد تا اینکه با شرکت کِرِگلیست مشارکت کرد و این شرکت جستجوهای افراد برای اجاره مکان در تعطیلات کوتاه را به سایت رزرواسیون ایربیانبی ارجاع میداد.
- هک رشد روشی دقیق برای آزمایش سریع و چندجانبه است. امروزه بسیاری از شرکتهای پیشرو مثل لینکدین، فیسبوک، کوورا، تسلا، اَدوبی و ایربیانبی از هک رشد بهعنوان موتور اصلی رشد استفاده میکنند و دیگر به کمپینهای پرهزینه تبلیغاتی تکیه نمیکنند.
1. مرور پیشینه هک رشد
در این بخش اجزای کلیدی موثر در هک رشد را بررسی میکنیم:
پیشنیازها
قبل از شروع فرایند رشد و انجام آزمون سریع، باید 3 پیشنیاز را داشته باشید. تیم رشد با ربط دادن بخشهای جدا و منزوی سازمان به یکدیگر، نتایج را بهینه میکند. تیمهای رشد بهجای جایگزین کردن اقدامات سنتی، آنها را کامل میکنند و تعداد اعضای آنها از 4-5 نفر تا بیش از 100 نفر متغیر است.- کلید مهم داشتن مهارت میان- رشتهای از جمله برای تعیین استراتژی/اهداف کسبوکار، بازاریابی، تحلیل داده و توسعه محصول است.
- در استارتاپها و شرکتهای کوچک و متوسط، اعضای تیم چندین کار مختلف را انجام میدهند. با رشد شرکت، اندازه و ترکیب تیم رشد هم تغییر میکند. مثلا، تیم رشد لینکدین از 15 نفر به بیش از 120 نفر رسیده که در 5 بخش رشد شبکه، بهینهسازی/بازاریابی موتورهای جستجو، جذب کاربر، رشد بینالمللی و تعامل کاربر فعالیت میکنند.
- میتوانید برای تقویت قابلیتهای کلیدی از متخصصان خارج از شرکت کمک بگیرید، اما مسئولیت رشد همیشه باید بر عهده مدیر ارشد یا بنیانگذار/مدیرعامل باشد. معمولا، ساختار گزارشدهی شامل مراحل زیر است: 1. مدل محصول که تیم بر ارتقای قابلیتهای خاص آن تمرکز میکند یا 2. یک تیم مستقل گزارشدهی به مدیر رشد.
- هر محصول بسیار موفقی یک «لحظه بزرگ» دارد: یعنی وقتی کاربر ارزش یا مزیت اصلی محصول را تجربه میکند و دیگر نمیتواند در برابر آن مقاومت کند و طرفدارش میشود. لحظه بزرگ سایت یِلپ وقتی است که کاربران با خواندن نظرات معتبر اعضای این سایت رستورانها یا کسبوکارهای برتر محلی را پیدا میکنند. لحظه بزرگ فیسبوک هم وقتی است که کاربران بهروزرسانیها و عکسهای لحظهای را میبینند و متوجه میشوند دوستان و اعضای خانوادهشان در همین لحظه مشغول چه کاری هستند.
- برای اینکه بفهمید لحظه بزرگ را تجربه کردهاید یا نه، از این 2 آزمون استفاده کنید:
- اگر محصول شما از هر دو آزمون سربلند بیرون بیاید، برای هک رشد آماده است، اما اگر مردود شود، باید اول با 3 روش زیر شکاف موجود را پیدا کنید:
- پذیرای اکتشافات غیرمنتظره باشید که ممکن است منجر به تغییر رویکرد کسبوکار شود. پس از اینکه تحلیلهای اینستاگرام (با نام اولیه بِربِن) نشان داد کاربران فقط از عکسهای ساده با یک قابلیت استفاده میکنند، این پلتفرم بسیاری از قابلیتهای گیجکننده خود را حذف کرد. یوتیوب هم (که در ابتدا یک سایت دوستیابی ویدیویی بود) پس از اینکه متوجه شد کاربران انواع ویدیوها را در آن آپلود میکنند، روند خود را تغییر داد.
- اول معادله رشد خود را مشخص کنید که عناصر کلیدی رشد را نشان میدهد. این معادلات برای محصولات/کسبوکارهای مختلف متفاوت است. مثلا:
- معیارهای اساسی آنهایی هستند که بیشترین ارتباط را با لحظه بزرگ شما دارند. این معیارها را آنقدر محدود کنید تا به 1 معیار کلیدی برسید که باعث رشد شما شود. این معیار ستاره قطبی و راهنمای شما است و ارزشهای مهم برای مشتریان را نشان میدهد. مثلا ستاره قطبی شرکت eBay تعداد مواردی است که برای فروش عرضه میکند، درحالیکه ستاره قطبی لینکدین تعداد افرادی است که در این پلتفرم پروفایل ساختهاند.
- برای استفاده حداکثری از دادهها و تحلیلها:
آزمون سریع
پس از تهیه پیشنیازها، برای شروع فرایند هک رشد آماده هستید. این فرایند، 4 مرحله کلیدی تحلیل، ایدهپردازی، اولویتبندی و آزمون دارد که در یک چرخه مداوم تکرار میشوند. باید آزمایشهای زیادی انجام دهید، زیرا همه آنها نتایج جالب یا قطعی ندارند.- یافتهها و موفقیتهای کوچک روی هم جمع میشوند. پیشرفت 5 درصدی در نرخ تبدیل ماهانه با بهبود 80 درصدی سالانه ترکیب میشود. هر چه سریعتر آزمون کنید و یاد بگیرید، سریعتر رشد میکنید.
- آهسته شروع کنید و بهتدریج پیشرفت کنید. تیمهای کوچک میتوانند کارشان را با 1-2 آزمون در هفته شروع کنند، درحالیکه تیمهای بزرگتر میتوانند هر هفته 20-30 آزمون انجام دهند.
- تحلیل، گردآوری دادهها و یافتهها. در این مرحله، رهبر رشد معمولا با تحلیلگران داده همکاری میکند تا به سوالات زیر پاسخ دهد: بهترین مشتریانتان چه رفتاری دارند؟ (الگوهای خرید و مصرفشان چیست)، چه شخصیتی دارند؟ (منبع درآمد و مشخصاتشان چیست) و چه چیزی باعث ریزش آنها میشود؟ (مثلا صفحاتی که نرخ خروج از صفحه یا مشکلات فنی زیاد دارند). شاید متخصصان بازاریابی همزمان از کاربران نظرسنجی کرده و با آنها مصاحبه کنند. اطلاعات و تحلیلهای اولیه روی هم جمع میشوند و در ابتدای کار در اختیار اعضای تیم قرار میگیرند تا گفتگوها در جلسه بعدی تیم را راحتتر کنند.
- ایدهپردازی، خلق ایده. پس از جلسه، هر یک از اعضا باید 4 روز وقت بگذارند و هر تعداد ایدهای که به ذهنشان میرسد را در یک فرم مشخص ارائه دهند که شامل موارد زیر است:
- مواردی که باید آزمون شوند را اولویتبندی کنید. هر ایده باید یک امتیاز مخصوص داشته باشد تا تیم بتواند بر اساس امتیازها، کارها را اولویتبندی کند.
- آزمون: آزمونها را انجام دهید. آزمونهای منتخب هفته در راس فهرست کارها قرار میگیرند و یک نفر مسئول اجرای هر آزمون میشود.
- وقتی نتایج را بررسی/تحلیل میکنید تا برای گامهای بعدی تصمیم بگیرید، این چرخه تکرار میشود.
- در این بخش به روش هکرهای رشد برای برگزاری جلسات خودشان اشاره میکنیم:
نمونه دستور جلسه |
|
|
15 دقیقه |
معیارها را مرور کنید، نکات مثبت و منفی کلیدی را مشخص کنید و حوزه تمرکز را تعیین کنید |
|
10 دقیقه |
آزمون هفته گذشته را بررسی کنید (ازجمله سرعت آزمون، آزمونهای انجامشده و دلایل پیش نرفتن یک آزمون مطابق برنامه |
|
15 دقیقه |
درسهای مهمی که یاد گرفتهاید را به اشتراک بگذارید (مثل نتایج آزمون، پرسشوپاسخ، تصمیمات تیم درباره مراحل بعدی) |
|
15 دقیقه |
مجموعه بعدی آزمونهای رشد را انتخاب کنید (برای هفته آینده) |
|
5 دقیقه |
انبار ایدهها را بررسی کنید و مجموعهای از ایدههای تازه به آن اضافه کنید |
2. دستورالعمل هک رشد
در این بخش، روش اجرای آزمونهای سریع در کل قیف فروش و بازاریابی را توضیح میدهیم: انتخاب، اجرا، حفظ و کسب درآمد.هکهایی برای جذب کاربران/مشتریان
داشتن محصول ضروری به این معنی است که شما قبلا بهتناسب بازار- محصول رسیدهاید، یعنی یک محصول قانعکننده برای بازار هدفتان دارید. برای جذب سریع مشتریان جدید، باید دو نوع تناسب دیگر هم با بازار هدف داشته باشید و حلقههای ویروسی جذب مشتری ایجاد کنید. تناسب زبان- بازار. به معنی توصیف محصولتان به زبانی است که با مخاطب تناسب داشته باشد. بازه توجه آنلاین مردم بسیار کوتاه است و شما فقط 8 ثانیه وقت دارید تا بگویید محصولتان چطور زندگی آنها را بهبود میبخشد.- وقتی آیپاد در سال 2001 رونمایی شد، تجربه بزرگی که برای کاربر ایجاد میکرد را فقط در 4 واژه بیان کرد: «1000 آهنگ در جیبتان». برای یافتن کلمات/عبارات خوب، سعی کنید از زبان مشتریان استفاده کنید: با مشتریان صحبت کنید و کلماتی که برای بررسی، اشتراکگذاری یا توصیف محصول استفاده میکنند را بررسی کنید.
- تغییر کوچکی در کلمات میتواند تاثیر زیادی داشته باشد و میتوانید آن را با آزمونهای الف/ب بررسی کنید. شرکت تیکِل فقط با تغییر یک کلمه در شعار خود و تبدیل آن از «عکسهای خود را آنلاین ذخیره کنید» به «عکسهای خود را آنلاین به اشتراک بگذارید»، به رشد بینظیری دست یافت. یک اپ دوستیابی هم با تغییر شعار خود از «دوست پیدا کنید» به «به دیگران کمک کنید دوست پیدا کنند»، رشد فوقالعادهای را تجربه کرد.
- تغییر در جملهبندی نیز میتواند بر نقطه تمرکز برند و محصول اثر بگذارد. مثلا، شرکت پیاندچی شوینده فِبرِز را با شعار «بوی بد پارچه را برای همیشه از بین میبرد» معرفی کرد. این شرکت پس از مشاهده اشتیاق خریداران، چند رایحه جدید به این محصول اضافه کرد و جملهبندی شعارش را اینطور تغییر داد: «برای حس تازگی بینظیری که شما را در بر میگیرد».
- اکتشاف. کانالها را در 3 دسته کلیدی بررسی کنید: کانال ویروسی/دهانبهدهان (مانند رسانههای اجتماعی، بازیها)، کانال طبیعی (مثل بهینهسازی موتورهای جستجو، بازاریابی ایمیلی) و کانال پولی (مثل تبلیغات آفلاین یا آنلاین). کانالهایی را پیدا کنید که برای مدل کسبوکار شما و باتوجهبه مشخصات کاربرانتان بهترین هستند (مثل انواع کلماتی که کاربران جستجو میکنند، جایی که خرید میکنند و شبکههای اجتماعی که استفاده میکنند). وقتی ایدههای خاصی برای بهبود بررسی پیدا کردید، به آنها امتیاز دهید و آزمون ایدهها را اولویتبندی کنید. میتوانید بر اساس 6 عامل زیر و با مقیاس 1 تا 10 به هر ایده امتیاز دهید و سپس میانگین امتیاز هر ایده را محاسبه کنید:
- بهینهسازی. وقتی تیمتان اجرای آزمون را آغاز میکند، بعضی گزینهها شاخص میشوند و ایدههای جدید ظاهر میشوند. مدام کانالهای کارآمد را تصحیح کنید و کانالهای بیاثر را حذف کنید.
- ویروسی شدن = حجم مخاطبان × نرخ تبدیل × تکرار است. 1. حجم مخاطبان تعداد افرادی است که هر بار برایشان دعوتنامهای مثل لینک/ویجت) ارسال میکنید. 20 نرخ تبدیل نشانگر نرخ پاسخدهی به آن دعوت است و 3. تکرار، تعداد دفعاتی است که مردم در معرض دعوتها قرار میگیرند.
هکهایی برای فعال کردن کاربران/مشتریان
پس از جذب مشتریان احتمالی، باید آنها را فعال کنید تا از محصولتان استفاده کنند. از 3 مرحله زیر برای فعالسازی موثر مشتریان استفاده کنید:- مرحله 1: گامهای الزامی کاربران برای رسیدن به لحظه بزرگ را ترسیم کنید. سپس نرخ تبدیل هر گام را محاسبه کنید. کانالهایی که این مشتریان را برای شما آوردهاند و سفر خرید آنها پس از شناخت برندتان را بررسی کنید.
- مرحله 2: یک گزارش از قیف فروش تهیه کنید تا نرخ تبدیل هر مرحله و تفاوت این نرخ تبدیل در بخشهای متفاوت کاربران را نشان دهد. دنبال بخشهایی باشید که بیشترین افت را دارند و به تفاوت بین کاربران فعال، کاربران فعالشدهای که بیتفاوت شدهاند و کاربرانی که اصلا فعال نشدهاند توجه کنید. مثلا، هاباسپات متوجه شد کاربرانی که با ایمیلهای کاری خود ثبتنام کرده بودند برای دریافت محصولات جدید مشتاقتر از افرادی بودند که باید ایمیل شخصی عضو شده بودند. در نتیجه، از کاربران درخواست کرد تا ایمیل کاری خود را در فرم عضویت وارد کنند.
- مرحله 3: نظرسنجی/مصاحبه انجام دهید تا متوجه شوید چرا کاربران در نقاط خاصی ریزش پیدا میکنند و سپس بر اساس این اطلاعات، ایدههای موثر را آزمون کنید. هرگز به فرضیات خود تکیه نکنید.
- هکهایی مانند ایجاد امکان ثبتنام برای کاربران فقط با یک کلیک را بررسی کنید یا اجازه دهید قبل از ثبتنام از محصولتان استفاده کنند و لذت ببرند. همچنین میتوانید با پرسشنامه یا گیمیفیکیشن نرخ تعامل را بهبود بخشید.
- ترغیبکنندهها (مثل دکمه دعوت به اقدام وبسایت، ایمیلها یا پیامهای ترغیبکننده) معمولا برای بهبود فعالسازی استفاده میشوند. میتوانید برای ایجاد پروفایل، خرید، فعالسازی مجدد هر کاربر، معرفی قابلیتهای جدید، ارائه تشویقی به کاربران برتر و موارد مشابه از پیامهای ترغیبکننده استفاده کنید.
هکهایی برای حفظ کاربران/مشتریان
وقتی مشتریان خود را حفظ کنید، تکرار خریدها توسط آنها بیشتر میشود و دیگر هزینه جذب کاربران جدید هم به شما تحمیل نمیشود. همچنین، فرصتهایی برای شناخت آنها و بهبود محصولتان پیدا میکنید و با تبلیغات دهانبهدهان مشتریان بیشتری به شما معرفی میشوند. یک مطالعه نشان داد که افزایش 5 درصدی نرخ حفظ مشتری میتواند سود را بین 25-95 درصد بهبود بخشد. نرخ مناسب حفظ مشتری برای هر محصول/کسبوکار متفاوت است، اما میتوانید محصولات/خدمات مشابه را بررسی کنید و معیارهای مناسب خودتان را مشخص کنید. در حالت ایدهآل، باید نرخ حفظ مشتریان را در طول زمان افزایش دهید. مثلا اینستاگرام با گذشت زمان ارزشمندتر شد، زیرا مردم افراد بیشتری را فالو کردند و عکسهای بیشتری در آن پست کردند. همچنین میتوانید تحلیل گروهی انجام دهید تا ببینید چرا بعضی گروههای کاربران بیشتر از دیگران با شما میمانند. فرایند حفظ مشتریان را میتوان به 3 مرحله تقسیم کرد:- حفظ اولیه یک بازه زمانی است که کاربر جدید تصمیم میگیرد از محصول/خدمت استفاده کند یا شما را ترک میکند. این مرحله برای محصولات مختلف متفاوت است. باید حداقل سطح فعالیت موردنیاز را شناسایی کرده (مثلا، اگر تا دو هفته 3 برابر فعالیت اولیه را به شما برگردانند نشانه این است که تعامل خود را با شما حفظ کردهاند) و بر رساندن کاربران به آن نقطه عالی تمرکز کنید. هکهای حفظ مشتری مشابه هکهای فعالسازی هستند و هدف این است که مشتریان را هرچه سریعتر به لحظه بزرگ برسانید.
- حفظ میانمدت وقتی است که تازگی اولیه محصول رنگ میبازد. حالا باید عادتهایی برای کاربران ایجاد کنید تا محصولتان هم در روال روزانه زندگی آنها گنجانده شود. به گفته نیر عِیال، میتوانید یک حلقه شکلدهی عادت را در 4 بخش طراحی کنید. از یک ترغیبکننده استفاده کنید که منجر به اقدام شود یا پاداشی را به ارمغان آورد که حتی منجر به سرمایهگذاری بیشتر توسط مشتریان شود. پاداشهای مختلف را آزمون کنید تا ببینید کدام موارد برای گروههای مختلف مناسب هستند. مثل:
- حفظ بلندمدت مشتریان نیازمند بهبود محصول است و باید ویژگیهای موجود را ارتقا داده و ویژگیهای جدید به آن اضافه کنید. یادتان باشد ارزشی که مشتری با مصرف محصولتان به دست میآورد و ضرورت داشتن محصولتان را مدام به او یادآوری کنید.
هکهایی برای کسب درآمد از کاربران
در نهایت، هدف شما کسب درآمد بیشتر از هر مشتری در طول زمان است. مثلا باید طول عمر خرید مشتریان شرکت را افزایش دهید (LTV). به نقشه سفر خرید مشتریان مراجعه کنید تا همه فرصتهای کسب درآمد مثل جذب و حفظ مشتری را مشخص کنید. سپس 1. ببینید کدام بخش از سفر مشتری بیشترین پول را تولید میکند، و 2. نقاط گم شدن درآمد احتمالی کجا است.- یک بار دیگر، گروههای مختلف را مقایسه کنید و اطلاعات را بر اساس مکان، جنسیت، سن، اقلام خریداریشده، ویژگیهای استفادهشده، تعامل با صفحه وب و موارد مشابه دستهبندی کنید. برای فروش محصولات در سطح بینالمللی هم باید روشهای پرداخت متفاوت یا قیمتهای متفاوت برای هر کشور در نظر بگیرید.
- برای هر گروه متفاوت از مشتریان یک پرسونا یا شخصیت نمادین در نظر بگیرید که شخصیت، نیازها و خواستههای مشابه آن گروه را نشان دهد. میتوانید برای هر پرسونا آزمونهایی انجام دهید، با نظرسنجی از مشتریان آن گروه بازخورد بگیرید یا پیشنهاد محصول اختصاصی برایشان ارسال کنید.
- بهینه کردن قیمتگذاری محصول بسیار سخت است و بر اساس معیارهای خاصی تنظیم میشود. معیار قیمتگذاری باید 1. با ارزش دریافتشده از سوی مشتری سازگار باشد 2. بر مبنای استفاده از محصول تعیین شود و 3. فهم آن آسان باشد. ازآنجاکه قیمتگذاری ارتباط نزدیکی با ارزش دریافتشده دارد، قیمتهای پایینتر همیشه حجم فروش یا درآمد را افزایش نمیدهد. تنها راه بهینه کردن قیمتگذاری، آزمون مداوم و دقیق است.
- همچنین میتوانید برای بهینه کردن درآمدزایی از 6 اصل اقناع چالدینی استفاده کنید. استفاده از دادهها برای ارزیابی اقدامات موثر، تعیین محصولاتی که مشتریان برای آن پول میدهند و آزمون بهترین روشهای برطرف کردن این نیازها و به حداکثر رساندن LTV بسیار مهم هستند.
سایر نکات مهم کتاب
در نهایت، هر محصول و کسبوکاری با دیگری متفاوت است. تنها راه کشف بهترین فرصتهای رشد و هکها، ادامه دادن آزمونها است.- وقتی یک تیم رشد به یک ایده برنده و موفق میرسد، روی آن سرمایهگذاری کنید تا بهترین نتیجه را بگیرید. مثلا فرصتهایی برای تقویت آن حوزه ایجاد کنید، نه اینکه فقط سراغ حوزههای جدید بروید.
- تلاش برای رشد کسبوکار هرگز تمام نمیشود. از تیمهای رشد استفاده کنید تا خودرایی بر شما مسلط نشود و آنها نیز مدام نوآوریهایی بر اساس اطلاعات ارائه کرده و چرخهای سالم برای رشد ایجاد کنند.
دانلود اینفوگرافیک کتاب هک رشد
[button size="big" style="primary" text="دانلود اینفوگرافیک کتاب هک رشد" link="https://dle.modiresabz.com/temp/Hacking_Growth.pdf" target=""]
به نظر می رسد این مقاله حک رشد برای استارت آپ های اینترنتی کاربرد داشته باشد