مشتری بعد از شنیدن پیشنهاد ممکن است بگوید باید فکر کنم. این جمله بهتنهایی معلوم نمیکند اطلاعات کم است، قیمت یا ارزش مبهم است، باید با کس دیگری حرف بزند، زمان تصمیم نیست، یا مودبانه جواب منفی میدهد.
خیلی از فروشندهها بعد از این جمله یا ساکت میشوند و منتظر خبر میمانند، یا برای بستن کار فشار میآورند. هر دو راه معمولا کار را سختتر میکند. سکوت تکلیف را روشن نمیکند و فشار هم مشتری را میراند.
در مطلب جواب به اعتراض میخواهم دربارهاش فکر کنم از HubSpot آمده است که فقط عقب انداختن تصمیم و بعدا سری زدن، معمولا به تاخیر و سردرگمی میرسد. بهتر است معلوم شود بعد از جلسه چه کاری میماند، کی پیگیری میشود، یا پرونده بسته میشود.
اگر بعد از پیشنهاد شنیدید باید فکر کنم، همانجا حدس نزنید دلیلش چیست. ممکن است یک نکته هنوز مبهم باشد، مبلغ یا ارزش کار روشن نباشد، باید با کس دیگری حرف بزند، الان زمانش نباشد، یا مودبانه جواب منفی بدهد. این پنج حالت را باید از حرف خود مشتری جدا کرد، نه از روی حدس.
این جمله معنی ثابتی ندارد
جمله باید فکر کنم گاهی درخواست زمان واقعی است و گاهی راهی است برای نگفتن یک نگرانی. اشتباه رایج این است که همه را قیمت بدانید، یا همه را نه پنهان به حساب بیاورید. تا مشتری خودش توضیح نداده، هیچکدام قطعی نیست.
گاهی هم چند دلیل با هم است: هم باید با شریک حرف بزند، هم یک بند پیشنهاد برایش مبهم است. لازم نیست همان اول برچسب بزنید. اول بشنوید، بعد بپرسید کدام نکته برایش مهمتر است.
نویسندگان مطلب از دست رفتن فروش بهخاطر دودلی مشتری در Harvard Business Review مینویسند که فروشندهها بیشتر فروش را به تصمیم نگرفتن مشتری میبازند تا به رقیب. آن مطلب درباره مشتریای است که تا نزدیک خرید آمده و بعد متوقف شده است. این را نباید با هر مکث کوتاه یکی دانست.
در مطلب جواب به باید فکر کنم بر اساس داده فروش از Gong Labs که نخستین بار سال ۲۰۲۰ منتشر شد، بررسی بیش از ۱۴۰ هزار فرصت فروش آمده است. به گفته همان صفحه، شنیدن این جمله لزوما احتمال نهایی شدن فروش را پایین نیاورده، اما مدت فروش را طولانیتر کرده است.
در همان بررسی، مدت فروش حدود ۱۷۳ درصد طولانیتر شده و فاصله تا جلسه بعدی هم بیشتر شده است. این عدد مال دادههای همان شرکت و همان سال است، نه قاعده همیشگی بازار ایران. نکته کاربردیاش این است که اگر تکلیف قدم بعدی روشن نشود، کار کش میآید.
پس کار فروشنده ترساندن مشتری برای تصمیم فوری نیست. کارش این است که بفهمد چه چیزی مانده، اگر خواستند کمک کند، و اگر نخواستند پیگیری را تمام کند. فکر کردن حق مشتری است؛ فقط باید معلوم شود به کمک شما نیاز دارد یا نه.
قبل از هر جواب آماده، اول گوش بدهید
وقتی مشتری میگوید باید فکر کنم، اولین کار پر کردن سکوت با توضیح دوباره پیشنهاد نیست. در مطلب چهار قدم برای رسیدگی به اعتراض فروش از RAIN Group آمده که فروشنده نباید سریع جواب بدهد و دلیل را حدس بزند. اول باید کامل گوش بدهد، بعد با اجازه مشتری موضوع را روشن کند.
یک سوال باز معمولا کافی است: «حتما. بگویید دوست دارید درباره کدام بخش فکر کنید؟» بعد ساکت بمانید. جواب ممکن است قیمت باشد، زمان اجرا، مشورت با شریک، یا فقط نیاز به فرصت تنها فکر کردن.
اگر به سوال باز جواب نداد، آنوقت میشود آرام دو یا سه احتمال را پرسید؛ مثلا اطلاعات، مبلغ، یا مشورت با فرد دیگر. از اول فهرست حدس را نخوانید، چون ممکن است حرف در دهان مشتری بگذارید.
اگر نخواست توضیح بدهد، اصرار نکنید. بگویید: «اشکالی ندارد. ترجیح میدهید خودم پیگیری نکنم و هر وقت لازم شد خبر بدهید؟» حق دارد موضوع را خصوصی نگه دارد. جوابهای آماده بعد از این سوال به کار میآیند، نه بهجای آن.
اگر چند نگرانی با هم آمد، از مشتری بپرسید کدام برایش مهمتر است. در همان مطلب RAIN Group آمده که بعد از شنیدن، بهتر است مهمترین مانع روشن شود و همان اول رسیدگی شود. حدس نزنید که حتما قیمت است، و اولین حرف را هم لزوما مهمترین مانع ندانید.
همین سوال باز را در کشف نیاز هم میشود جلوتر پرسید تا آخر جلسه غافلگیر نشوید. اگر میخواهید قبل از پیشنهاد، نیاز و نگرانی را بهتر بشنوید، مقاله کشف نیاز مشتری سوالهای آمادهای دارد.
پنج جواب آماده برای موقعیتهای رایج
این پنج جواب برای وقتی است که بعد از باید فکر کنم موضوع تا حدی روشن شده و به یک جمله مودب و قابل گفتن نیاز دارید. ورد جادویی نیستند و قرار نیست مشتری را به بله وادار کنند. لحن آرام و کوتاه مهمتر از حفظ کلمه به کلمه است.
از روی یک فهرست، هر پنج تا را پشت سر هم نخوانید. اگر مشتری گفت باید فکر کنم چون باید با حسابدارش حرف بزند، سراغ جواب مشورت بروید، نه جواب قیمت. اگر دلیل قاطی بود، از خودش بپرسید کدام نکته مهمتر است.
مشتری حق دارد نه بگوید. اگر بعد از باید فکر کنم روشن کرد نمیخواهد، همانجا بپذیرید. کمبود مصنوعی، مهلت ساختگی و جملههای فریب برای بستن فروش در این روش جایی ندارد.
۱. وقتی اطلاعات کم است
این جواب وقتی مناسب است که مشتری میگوید باید فکر کنم، اما از حرفش برمیآید هنوز یک بخش پیشنهاد برایش گنگ است. مثلا نمیداند دقیقا چه چیزی تحویل میگیرد، کار چند روز طول میکشد، یا پشتیبانی بعد از خرید چیست. اینجا فکر کردن بهتنهایی کمکی نمیکند، چون پرسش هنوز بیجواب مانده است.
جمله آماده این است:
«حتما، حق دارید دقیق بررسی کنید. بگویید کدام بخش هنوز براتان روشن نیست تا همان را همین حالا توضیح بدهم، یا اگر لازم است بعدا همان نکته را کتبی برایتان بفرستم.»
برای نمونه فرضی، فروشنده بازطراحی سایت به یک فروشگاه لباس پیشنهاد داده است. صاحب فروشگاه میگوید باید فکر کنم. وقتی فروشنده میپرسد کدام بخش مانده، معلوم میشود نمیداند عکسها و متنها را چه کسی آماده میکند و در قیمت هست یا نه. یک توضیح کوتاه همان جلسه، تکلیف را روشن میکند.
قدم بعدی این است که همان نکته مبهم را همانجا یا تا پایان همان روز جواب بدهید. قول کلی «هر چه بخواهید هست» کافی نیست. اگر جواب دقیق را الان ندارید، بگویید کی میفرستید و به همان وعده عمل کنید. بعد از روشن شدن اطلاعات، دوباره برای تصمیم فشار نیاورید.
اگر توضیح طولانی شد، همان را در یک پیام کوتاه هم بفرستید تا لازم نباشد از حافظه تصمیم بگیرد. در پیام فقط همان پرسش او را جواب بدهید، نه تعریف تازه از پیشنهاد.
۲. وقتی موضوع قیمت یا ارزش است
گاهی پشت باید فکر کنم، ناراحتی از مبلغ است؛ اما این را نباید پیشفرض همیشگی دانست. ممکن است خود عدد بالا به نظر برسد، محدوده کار با بودجه نخواند، یا مشتری نداند در برابر این هزینه چه نتیجهای میگیرد. تا وقتی نپرسیدهاید، تخفیف دادن حدس است، نه جواب.
جمله آماده این است:
«اگر موضوع مبلغ است، کمک میکنم روشن شود. بیشتر درباره مبلغ تردید دارید، یا اینکه نمیدانید در برابر این هزینه چه چیزی دریافت میکنید؟»
برای نمونه فرضی، مشاور مالیاتی به یک فروشگاه مواد غذایی بسته سالانه پیشنهاد داده است. مدیر فروشگاه میگوید باید فکر کنم. بعد معلوم میشود قیمت را با یک نرمافزار ارزانتر مقایسه کرده، نه با کار ماهانه حسابدار. فروشنده تخفیف نمیدهد؛ فرق کار و نتیجه را کوتاه توضیح میدهد و اگر بودجه تنگ است، بسته کوچکتر را مطرح میکند.
قدم بعدی این است که نقدینگی، سقف بودجه و مقایسه با پیشنهاد دیگر را قاطی نکنید. اگر فقط زمان پرداخت مشکل است، تخفیف فوری کمکی نمیکند. اگر بحث سر خود قیمت بود، مقاله اعتراض قیمت مشتری قدمهای آمادهتری دارد. اول بفهمید اعتراض دقیقا به چیست، بعد حرف ارزش را بزنید.
۳. وقتی باید با کس دیگری مشورت کند
این جواب وقتی به کار میآید که مشتری میگوید باید فکر کنم، چون تصمیم فقط مال او نیست. ممکن است شریک، مدیر، حسابدار یا همسرش هم باید نظر بدهد. اینجا اصرار به بله همان جلسه معمولا بیفایده است. نادیده گرفتن آن فرد هم هفتهها پیگیری بیحاصل میسازد.
جمله آماده این است:
«اگر لازم است با همکارتان یا شریکتان حرف بزنید، منطقی است. بگویید برای او چه نکتهای مهم است و آیا یک خلاصه یکصفحهای یا یک گفتگوی کوتاه سهنفره کمکتان میکند؟ اگر ترجیح میدهید خودتان بگویید، همان را هم محترم میشمارم.»
برای نمونه فرضی، برگزارکننده دوره آموزش ایمنی به یک کارگاه تولیدی پیشنهاد داده است. سرپرست اداری میگوید باید فکر کنم. بعد میگوید باید با مدیر تولید حرف بزند، چون توقف خط برای او مهم است. فروشنده سرپرست اداری را دور نمیزند؛ یک صفحه کوتاه درباره زمان آموزش و اثر روی خط تولید میفرستد و میپرسد اگر مدیر خواست، تماس سهنفره بگذارند.
قدم بعدی کمک است، نه دور زدن کسی که با شما حرف زده است. معرفی به تصمیمگیرنده را حتمی ندانید و اگر نخواست، اصرار نکنید. در خلاصه، همان نکته مهم برای آن فرد را بنویسید، نه تعریف کلی از شرکت خودتان. تاریخ حرف زدن با او را هم، اگر گفت، یادداشت کنید.
۴. وقتی زمانش نیست
گاهی مشتری پیشنهاد را قبول دارد، اما میگوید باید فکر کنم چون الان زمان اجرا یا پرداخت نیست. مثلا فصل شلوغ است، بودجه ماه بعد باز میشود، یا کار دیگری اولویت دارد. این با نه فرق دارد. اگر مثل رد کردن با آن رفتار کنید، ممکن است مشتری مناسب را از دست بدهید.
جمله آماده این است:
«اگر الان زمان تصمیم نیست، میپذیرم. معمولا این کار را چه زمانی بررسی میکنید، و تا آن موقع من پیگیری بکنم یا خودتان خبر بدهید؟»
برای نمونه فرضی، عکاس صنعتی به یک رستوران پیشنهاد عکاسی منو داده است. مدیر رستوران میگوید باید فکر کنم. بعد توضیح میدهد تا پایان ماه رمضان منو عوض نمیشود و بودجه تبلیغات بعد از آن میآید. فروشنده برای رزرو همین هفته اصرار نمیکند. با هم قرار میگذارند همان هفته بعد از ماه رمضان یک تماس کوتاه بگذارند.
قدم بعدی یک قرار مشخص است، یا سپردن خبر به خود مشتری، نه پیگیری بیتاریخ. اگر گفت خودش خبر میدهد، همان را رعایت کنید و هر دو روز پیام نفرستید. اگر تاریخ داد، همان روز و درباره همان موضوع تماس بگیرید، نه با پیشنهاد تازه و تخفیف فوری.
۵. وقتی جمله، یک نه مودبانه است
بعضی مشتریها به جای نه صریح میگویند باید فکر کنم تا جلسه سنگین تمام نشود. نشانهاش معمولا پرهیز از جزییات، جواب کوتاه، و تمایل به بستن گفتگو است. هیچ نشانهای بهتنهایی دلیل قطعی نیست. برای همین باید راه خروج محترمانه بگذارید، نه اینکه او را برای جواب مثبت زیر فشار بگذارید.
جمله آماده این است:
«اگر این پیشنهاد به کارتان نمیآید یا اولویت الان نیست، محترمانه میپذیرم. فقط بگویید الان زمانش نیست، یا اصلا این کار را نمیخواهید، تا بیهوده پیگیری نکنم.»
برای نمونه فرضی، فروشنده مدیریت صفحه Instagram به یک کلینیک فیزیوتراپی پیشنهاد داده است. مسوول پذیرش چند بار میگوید باید فکر کنم، اما به هیچ پرسش اجرایی جواب نمیدهد و تماس را زود تمام میکند. وقتی فروشنده راه خروج میگذارد، میگوید با تیم فعلی ادامه میدهند. همین جمله از هدر رفتن وقت دو طرف جلوگیری میکند.
قدم بعدی پذیرفتن نه است. دلیل نخواهید، جلسه تازه پیشنهاد نکنید و با پیامهای پیاپی برنگردید. اگر خواست دیگر تماس نگیرید، همان را رعایت کنید. وقتی تعریف هست اما خرید نیست، مقاله چرا مشتری از پیشنهاد شما تعریف میکند، اما خرید نمیکند کمک میکند علتهای دیگر را هم جدا کنید.
بعد از جواب، تکلیف قدم بعدی را روشن کنید
شنیدن باید فکر کنم پایان کار نیست؛ پایان جلسه هم نیست. اگر موضوع روشن شد، هنوز باید معلوم شود بعد از این چه میشود. یا یک کار مشخص با تاریخ میماند، یا مشتری میخواهد تنها فکر کند، یا پرونده بسته میشود. هر سه معتبر است، به شرطی که برداشت دو طرف از قرار بعدی یکی باشد.
در مطلب HubSpot آمده که بهتر است بپرسید بعد از این چه کار کنید تا بدانید کی پیگیری کنید، یا پرونده را ببندید. این سوال فشار برای بله نیست؛ برای جلوگیری از انتظار یکطرفه است. اگر بعد از باید فکر کنم گفت نیازی به پیگیری نیست، همان جواب را جدی بگیرید.
بعد از جلسه، یک پیام کوتاه با توافقها و قدم بعدی بفرستید. این کار به مشتری که گفته باید فکر کنم کمک میکند با همان نکتهها فکر کند، نه با یک خاطره مبهم از جلسه.
پیگیری فقط با قرار مشخص
اگر قرار شد دوباره حرف بزنید، همان جلسه تاریخ، راه تماس و موضوع را بنویسید. مثلا: «چهارشنبه ساعت ۱۱، ده دقیقه، فقط درباره زمان آموزش با مدیر تولید.» پیگیری کلی «به نتیجه رسیدید؟» معمولا جواب مبهم میآورد. درباره همان نکتهای حرف بزنید که قرار بود بررسی شود.
اگر مشتری گفت باید فکر کنم و زمان خواست، به او مهلت واقعی بدهید. از طرف خودتان تخفیف فوری با مهلت ساختگی یا ظرفیت محدود دروغی نسازید تا زودتر تصمیم بگیرد. چنین فشاری اعتماد را کم میکند و اگر هم به بله برسد، تصمیمی سست است.
بعد از تماس یا پیام پیگیری، نتیجه را کوتاه برای خودتان بنویسید: چه چیزی مانده، چه چیزی فرستادید، و قرار بعدی چیست. اگر قرار بعدی نبود، بنویسید پرونده با درخواست خود مشتری بسته شد. شنیدن باید فکر کنم را بهتنهایی نشانه علاقه قطعی ننویسید. این کار از پیگیری تکراری و فراموش شدن قرار جلوگیری میکند.
کی پیگیری را تمام کنیم
اگر مشتری نه گفت، یا خواست دیگر تماس نگیرید، همانجا تمام کنید. یک بار دیگر «فقط خواستم سری بزنم» معمولا همان نه را نادیده میگیرد. تشکر کنید و سراغ کار دیگری بروید. بستن محترمانه پرونده بهتر از دنبال کردن کسی است که راه خروج خواسته است.
اگر چند بار باید فکر کنم تکرار شد و به هیچ پرسش مشخصی جواب نداد، یک بار دیگر تکلیف را مودبانه بپرسید. اگر باز هم مبهم ماند، خودتان پرونده را ببندید و راه تماس را برای او باز بگذارید. باز بودن راه تماس با تعقیب روزانه فرق دارد.
گاهی هم بعد از فکر کردن، مشتری میگوید فعلا نه، اما بعدا شاید. این را بله عقبافتاده حساب نکنید. بپرسید اگر شرایط عوض شد، خودش خبر میدهد یا تاریخ مشخصی برای برگشت هست. بدون تاریخ، او را مشتری نزدیک به خرید حساب نکنید و به آن دل نبندید.
جمعبندی
جمله باید فکر کنم نه به معنی خطر است و نه به معنی خرید قطعی. اول گوش بدهید و با یک سوال باز بپرسید چه چیزی مانده است. بعد، بسته به جواب، از میان پنج موقعیت رایج یکی را بردارید: اطلاعات کم، قیمت یا ارزش، مشورت با فرد دیگر، زمان نامناسب، یا نه مودبانه.
جواب آماده فقط شروع گفتگو است. بعد از آن یا نکته مبهم را روشن کنید، یا به تصمیمگیرنده بعدی کمک کنید، یا تاریخ واقعی بگذارید، یا نه را بپذیرید. فکر کردن حق مشتری است. کار شما کمک کردن است، آن هم وقتی که خودش خواسته باشد، نه وادار کردنش به تصمیم امروز.
در تماس بعدی، وقتی شنیدید باید فکر کنم، چند ثانیه سکوت کنید و همان سوال باز را بپرسید. همان یک کار، از توضیح دوباره و فشار بیمورد مفیدتر است. بعد با قرار مشخص جلو بروید، یا اگر نخواست، محترمانه تمام کنید.

