فرض کنید برای جلسه فردا به اطلاعات تازه‌ای درباره بازار نیاز دارید. چند سایت را باز می‌کنید، خبرهای مختلف را می‌خوانید و آخر سر متنی آماده می‌کنید؛ ولی وقتی می‌خواهید منبع یکی از آمارها را پیدا کنید، به جواب روشنی نمی‌رسید. تولید محتوا با منابع معتبر دقیقا برای همین لحظه است.
هوش مصنوعی می‌تواند تولید محتوا با منابع معتبر را سریع‌تر و مرتب‌تر کند. با ابزارهایی که در وب جست‌وجو می‌کنند، می‌توانید منابع مرتبط را پیدا کنید، خلاصه‌شان کنید و بر اساس آن‌ها پیش‌نویس مقاله یا خبر بنویسید. البته یک نکته را نباید فراموش کرد: اینکه کنار یک متن منبع آمده، به‌تنهایی درستی آن متن را تضمین نمی‌کند.
در این مقاله یک روش کاربردی برای تولید محتوا با منابع معتبر با کمک پرپلکسیتی (Perplexity) یاد می‌گیرید.
پرپلکسیتی چیست؟
پرپلکسیتی یک ابزار هوش مصنوعی است که در وب جست‌وجو می‌کند و جواب‌هایش را همراه با لینک منبع می‌دهد. اگر تازه می‌خواهید با این ابزار کار کنید، راهنمای استفاده از هوش مصنوعی Perplexity قدم‌های اول را توضیح می‌دهد.
برای مثال، اگر بخواهید درباره تغییر رفتار مشتری‌ها، خبرهای یک صنعت یا نتیجه یک پژوهش اطلاعات جمع کنید، پرپلکسیتی برای تولید محتوا با منابع معتبر نقطه شروع خوبی است. به‌جای اینکه از اول ده‌ها صفحه را جدا جدا بخوانید، یک سوال مشخص می‌پرسید و بعد از لینک‌هایی که می‌دهد به منابع اصلی می‌روید.
ولی جواب ابزار را باید پیش‌نویس پژوهش بدانید، نه متن آماده انتشار. شاید ابزار بخشی از اطلاعات مهم را پیدا نکرده باشد، مطلبی را اشتباه فهمیده باشد یا برای یک ادعا منبعی بیاورد که ربطی به آن ندارد. پس قبل از انتشار، منابع و ادعاها را خودتان بررسی کنید.
پرپلکسیتی مثل همکاری است که از کتابخانه چند کتاب برایتان آورده و لای صفحه‌های مهم کاغذ گذاشته است. کار پیدا کردن را جلو انداخته، ولی خواندن آن صفحه‌ها هنوز با شماست. اگر بخواهید یک خط یادتان بماند، همین است: «ابزار پیدا می‌کند، شما تایید می‌کنید.»
۱. درخواستتان را دقیق و روشن بنویسید
کیفیت جواب تا حد زیادی به کیفیت درخواست شما بستگی دارد. اگر فقط بنویسید «درباره خرید آنلاین مقاله بنویس»، احتمالا جوابی کلی می‌گیرید که به کار مخاطب خاص شما نمی‌آید. پس اولین قدم تولید محتوا با منابع معتبر، یک درخواست روشن است.
بهتر است در درخواستتان این موارد را مشخص کنید:
موضوع: دقیقا درباره چه چیزی می‌خواهید بنویسید؟
مخاطب: مقاله برای چه کسانی است؟
بازه زمانی: اطلاعات مربوط به چه دوره‌ای باشد؟
نوع متن: مقاله، خلاصه خبری یا فهرستی از یافته‌ها می‌خواهید؟
منابع: چه نوع منابعی برایتان مناسب است؟
به این دستوری که برای ابزار می‌نویسید «پرامپت» هم می‌گویند. اگر می‌خواهید پرامپت‌نویسی را بیشتر تمرین کنید، نوشتن پرامپت هوش مصنوعی به شیوه گوگل را بخوانید. برای مثال، می‌توانید این درخواست را بنویسید:
برای مدیران فروشگاه‌های اینترنتی کوچک در ایران، درباره تغییر رفتار خرید آنلاین در دو سال اخیر یک پیش‌نویس مقاله حدود ۵۰۰ کلمه‌ای بنویس. مطالب را با زبان ساده توضیح بده و برای هر ادعای مهم، منبع را در متن مشخص کن. در پایان هم نام، تاریخ و لینک منابع را بیاور. اگر برای ادعایی شواهد کافی پیدا نکردی، صریح بگو.
این درخواست موضوع، مخاطب و نوع متن را روشن می‌کند؛ ولی باز هم باید نتیجه را خودتان بررسی کنید.
۲. از ابزار بخواهید منابع اصلی را پیدا کند
اگر هدفتان تولید محتوا با منابع معتبر است، به صفحه‌هایی که فقط درباره یک موضوع حرف زده‌اند بسنده نکنید. تا جای ممکن سراغ منبع اصلی بروید.
برای مثال، اگر یک سایت خبری به آماری از گزارش یک سازمان اشاره کرده، بهتر است خود گزارش را هم پیدا کنید و بخوانید. شاید خبر فقط بخشی از نتایج گزارش را خلاصه کرده باشد یا جزییاتی مثل روش جمع کردن داده‌ها را نیاورده باشد.
می‌توانید این جمله را به درخواستتان اضافه کنید:
تا جای ممکن از گزارش‌های اصلی نهادهای مرتبط، داده‌هایی که پژوهشگران منتشر کرده‌اند یا مقاله‌های علمی استفاده کن. اگر از یک خبر استفاده می‌کنی، منبع اصلی آن خبر را هم پیدا کن.
البته اصلی بودن منبع هم به‌تنهایی کافی نیست. برای تولید محتوا با منابع معتبر، به نویسنده یا سازمانی که آن را منتشر کرده، روش تهیه گزارش، تاریخ انتشار و محدودیت‌هایش هم توجه کنید.
آیا منابع انگلیسی همیشه معتبرترند؟
خیر. زبان یک منبع به‌تنهایی نشان نمی‌دهد آن منبع چقدر معتبر است.
اگر تولید محتوا با منابع معتبر را برای بازار ایران انجام می‌دهید، منابع فارسی یا محلی هم به کار می‌آیند؛ مخصوصا وقتی داده قابل بررسی، گزارش تخصصی یا سند اصلی دارند. مهم این است که بدانید چه کسی اطلاعات را منتشر کرده، از کجا به آن رسیده و آیا می‌شود ادعاهایش را بررسی کرد یا نه.
اگر چند سایت همه از یک گزارش نقل کرده‌اند، لزوما چند شاهد مستقل حساب نمی‌شوند. مثل این است که پنج نفر یک حرف را از یک نفر شنیده باشند: صدا پنج تاست، ولی منبع یکی است. در تولید محتوا با منابع معتبر، این تفاوت را جدی بگیرید.
۳. خبرهای تازه را با تعیین بازه زمانی جست‌وجو کنید
یکی از کاربردهای پرپلکسیتی در تولید محتوا با منابع معتبر، پیدا کردن و خلاصه کردن خبرهای حوزه کاری شماست. برای این کار بازه زمانی را مشخص کنید و از ابزار بخواهید لینک منابع را هم بدهد.
فرض کنید مدیر یک فروشگاه اینترنتی می‌خواهد از خبرهای تازه درباره مقررات فروش آنلاین باخبر شود. می‌تواند چنین درخواستی بنویسد:
خبرهای ۲۴ ساعت گذشته درباره مقررات فروش اینترنتی در ایران را برای یک مدیر کسب‌وکار خلاصه کن. برای هر خبر، زمان انتشار، زمان رخ دادن رویداد (اگر مشخص است)، نام منبع و لینک آن را بنویس. اطلاعیه یا متن رسمی مربوط را هم پیدا کن. اگر خبر قابل اعتمادی پیدا نکردی، چیزی از خودت اضافه نکن.
برای نتیجه دقیق‌تر، ساعت و منطقه زمانی را هم بنویسید؛ مثلا «از ساعت ۸ صبح دیروز به وقت تهران».
زمان انتشار با زمان وقوع فرق دارد
ممکن است خبری امروز منتشر شده باشد، ولی رویدادش مال هفته پیش باشد. یا یک پیشنهاد هنوز به تصمیم نهایی یا آیین‌نامه اجرایی نرسیده باشد.
پس بعد از گرفتن جواب، صفحه خبر و اگر هست، متن رسمی مربوط را باز کنید. تاریخ‌ها و وضعیت موضوع را بررسی کنید. اگر موضوع می‌تواند روی کسب‌وکارتان تاثیر مهمی بگذارد، قبل از هر اقدامی با یک متخصص مشورت کنید.
۴. برای مقاله‌های علمی و کسب‌وکاری، محدودیت‌ها را هم بخواهید
فرض کنید مسوول منابع انسانی یک شرکت می‌خواهد مقاله‌ای درباره تاثیر دورکاری بر همکاری تیم‌ها بنویسد. در چنین موضوعی، پیدا کردن چند نتیجه موافق کافی نیست؛ باید ببیند پژوهش‌ها در چه شرایطی انجام شده‌اند و آیا نتیجه‌های متفاوتی هم هست یا نه.
شاید بگویید: «من فقط یک مقاله برای وبلاگ شرکت می‌خواهم، نه پایان‌نامه.» حق دارید، ولی اگر مقاله فقط نتیجه‌های موافق را بیاورد، اولین خواننده‌ای که پژوهش مخالف را دیده، به بقیه حرف‌هایتان هم شک می‌کند. اگر هدفتان تولید محتوا با منابع معتبر است، هر دو طرف را نشان بدهید.
نمونه درخواست:
پژوهش‌هایی را که در سه سال گذشته درباره تاثیر دورکاری بر همکاری تیم‌ها منتشر شده‌اند پیدا کن. نوع هر پژوهش و محدودیت‌هایش را توضیح بده و یافته‌های متفاوت را از هم جدا کن. بعد بر اساس همین منابع، یک پیش‌نویس کاربردی برای مدیران میانی بنویس و کنار هر نتیجه منبعش را بیاور. جاهایی که شواهد قطعی نیست، با احتیاط بنویس.
در موضوع‌های حساس مثل پزشکی، تولید محتوا با منابع معتبر بدون نظر متخصص کامل نمی‌شود و متنی که ابزار می‌نویسد جای آن را نمی‌گیرد. حتی اگر مقاله فقط برای اطلاع‌رسانی عمومی است، بخش تخصصی آن را باید یک متخصص واقعی بخواند و تایید کند.
۵. از سوال‌های پیگیری استفاده کنید
جواب اول را پایان کار ندانید. اگر بخشی از جواب مبهم است یا می‌خواهید ادعایی را دقیق‌تر بررسی کنید، سوال پیگیری بپرسید.
برای مثال، این‌ها چند سوال پیگیری خوب برای تولید محتوا با منابع معتبر هستند:
این عدد دقیقا در کدام بخش گزارش آمده است؟
آیا منبع دیگری به نتیجه متفاوتی رسیده است؟
کدام بخش این متن برداشت خودت است و کدام بخش مستقیم در منبع آمده؟
آیا نسخه تازه‌تری از این گزارش منتشر شده است؟
این سوال‌ها کمک می‌کنند راه بررسی را بهتر پیدا کنید؛ ولی جواب ابزار را هم باید با رفتن سراغ منابع اصلی چک کنید.
۶. قبل از انتشار، منابع را بررسی کنید
قبل از اینکه مقاله یا خبر را در سایت منتشر کنید، برای کنترل نهایی وقت بگذارید. این شش کار، قدم آخر تولید محتوا با منابع معتبر است:
لینک‌ها را باز کنید. ببینید هر لینک واقعا به همان منبعی می‌رسد که از آن حرف زده‌اید.
نام نویسنده و تاریخ را بررسی کنید. ببینید اطلاعات کی منتشر شده و هنوز به کار می‌آید یا نه.
عددها و واحدها را تطبیق دهید. درصدها، تاریخ‌ها و واحدهای اندازه‌گیری را با متن اصلی مقایسه کنید.
نقل‌قول‌ها را کنترل کنید. ببینید جمله نقل‌شده دقیق است و در همان معنای اصلی آمده.
ببینید منبع واقعا پشت ادعاست. اینکه یک لینک مرتبط آمده کافی نیست؛ منبع باید همان نتیجه‌ای را بگوید که شما در مقاله نوشته‌اید.
منابع مستقل را مقایسه کنید. اگر درباره موضوعی اطلاعات متفاوتی هست، این تفاوت را پنهان نکنید.
اگر نتوانستید ادعایی را تایید کنید، یا حذفش کنید یا روشن بنویسید که هنوز تایید نشده است.
آیا برای شروع به نسخه پولی نیاز داریم؟
لزوما نه. برای شروع تولید محتوا با منابع معتبر می‌توانید نسخه رایگان پرپلکسیتی را روی یکی از نیازهای واقعی کسب‌وکارتان امتحان کنید. بعد بر اساس تجربه، حجم کار و امکاناتی که آن زمان دارد، درباره اشتراک تصمیم بگیرید.
امکانات و محدودیت‌های طرح‌ها ممکن است عوض شوند؛ پس قبل از خرید اشتراک، مقایسه رسمی طرح‌های پرپلکسیتی را ببینید.
تمرین عملی تولید محتوا با منابع معتبر
یکی از موضوع‌های مرتبط با کسب‌وکارتان را انتخاب کنید؛ مثلا تغییر هزینه ارسال برای فروشگاه‌های اینترنتی.
درخواستتان را با مشخص کردن موضوع، مخاطب، بازه زمانی و نوع متن بنویسید. از ابزار بخواهید برای ادعاهای مهم منبع بیاورد. بعد دست‌کم دو لینک را باز کنید، تاریخ و عددها را با متن اصلی تطبیق دهید و یک سوال پیگیری بپرسید.
این تمرین نشان می‌دهد هوش مصنوعی در کدام بخش تولید محتوا با منابع معتبر کارتان را سریع‌تر می‌کند و کجا باید خودتان بیشتر بررسی کنید.
جمع‌بندی
پرپلکسیتی پیدا کردن و کنار هم گذاشتن اطلاعات را ساده‌تر می‌کند؛ ولی انتخاب منبع، بررسی ادعاها و تصمیم نهایی انتشار همچنان با شماست.
با یک درخواست دقیق شروع کنید، منابع اصلی را پیدا کنید، سوال پیگیری بپرسید و قبل از انتشار هر ادعای مهم را با منبعش تطبیق دهید. سرعت هوش مصنوعی کنار دقت شما، راهی عملی برای تولید محتوا با منابع معتبر است. اگر می‌خواهید کل مسیر نوشتن را هم ببینید، نوشتن مقاله با هوش مصنوعی را بخوانید.
همین امروز یک خبر مرتبط با کارتان را در پرپلکسیتی جست‌وجو کنید و فقط یک کار بکنید: لینک منبعش را باز کنید و ببینید همان چیزی را می‌گوید که ابزار گفته یا نه. از همین قدم کوچک شروع کنید.
برای یادگیری عمیق هوش مصنوعی، دوره هوش مصنوعی بیزنس پلاس را تهیه کنید.