رشد فروش همیشه وقت مدیر را آزاد نمیکند. گاهی مشتری بیشتر، فقط پیام بیشتر، تصمیم بیشتر و روزهای طولانیتر میآورد. کتاب پس گرفتن زمان نوشته دن مارتل سراغ همین گره میرود: چطور کسبوکار را بزرگ کنیم، بدون اینکه زندگی مدیر کوچکتر شود؟ پاسخ او بیشتر کار کردن نیست؛ تغییر کارهایی است که شخصا انجام میدهیم.
کتاب پس گرفتن زمان برای صاحب کسبوکاری نوشته شده که هم مدیر است، هم پیگیر سفارش، هم پاسخگوی مشتری و هم آخرین پناهگاه مشکلات تیم. مارتل نشان میدهد استخدام، آموزش، تقویم و شیوه رهبری باید کنار هم کار کنند؛ وگرنه ممکن است افراد بیشتری استخدام کنیم، اما از قبل هم گرفتارتر شویم.
دن مارتل کارآفرین کانادایی و مربی بنیانگذاران شرکتهای نرمافزاری است. او در مقدمه از تجربه ساخت شرکت و آسیب دیدن زندگی شخصیاش بر اثر کار زیاد میگوید. نسخه اصلی کتاب پس گرفتن زمان در سال ۲۰۲۳ منتشر شده و مشخصات آن در صفحه رسمی ناشر Penguin Random House آمده است.
ایده اصلی کتاب پس گرفتن زمان: برای آزاد کردن وقت استخدام کنید
سوال رایج مدیر این است: «برای رشد شرکت چه کسی را استخدام کنم؟» مارتل سوال دیگری پیشنهاد میکند: «چه کسی میتواند بخشی از زمان مرا آزاد کند؟» فرق این دو نگاه کوچک نیست. استخدامی که فقط حجم کار شرکت را بالا ببرد، شاید خودش به کار تازهای برای مدیر تبدیل شود.
در کتاب پس گرفتن زمان، معیار استخدام تعداد نفرات یا بزرگی چارت نیست. معیار این است که کدام کار از تقویم مدیر بیرون میرود و وقت آزادشده کجا خرج میشود. اگر هنوز همه تصمیمها منتظر مدیر بمانند، حقوق بیشتری پرداخت شده، اما وابستگی اصلی تغییری نکرده است.
دام مدیری که همه کارها را خوب انجام میدهد
توانایی انجام یک کار، دلیل کافی برای نگه داشتن آن نیست. مدیری که حسابداری بلد است، لزوما نباید حسابها را ثبت کند. کسی که فروشنده خوبی است هم ممکن است در مرحلهای از رشد، لازم باشد بخشی از فروش را به فرد دیگری بسپارد.
مارتل این گرفتاری را رسیدن به «مرز درد» توصیف میکند: جایی که رشد بیشتر در ذهن مدیر با فشار بیشتر یکی میشود. مدیر ممکن است رشد را متوقف کند، تصمیمهای مخرب بگیرد یا فقط برای فرار از فشار به فروش شرکت فکر کند. این توصیف تجربه نویسنده است، نه سرنوشتی قطعی برای همه مدیران.
کتاب پس گرفتن زمان پیشنهاد نمیکند از همان روز اول هیچ کار اجرایی نکنید. حرفش این است که روش مناسب شروع شرکت، همیشه روش مناسب ادامه آن نیست. مهارتی که کسبوکار را راه انداخته، اگر به وابستگی تبدیل شود میتواند جلوی رشد بعدی را بگیرد.
چرخه سهمرحلهای: بررسی، انتقال، جایگزینی
چرخه اصلی کتاب پس گرفتن زمان سه گام دارد. ابتدا ببینید وقت و انرژی کجا مصرف میشود. بعد کارهای مناسب را به فرد دیگری منتقل کنید. در پایان، زمان بهدستآمده را با فعالیتی ارزشمندتر و انرژیبخش پر کنید. سپس دوباره همین بررسی را انجام دهید.
گام سوم نقطه حساس ماجراست. واگذاری چند کار، بدون تصمیم درباره مصرف وقت آزاد، ممکن است فقط جا را برای پیامها و جلسههای تازه باز کند. پیش از انتقال کار، معلوم کنید این وقت قرار است صرف طراحی محصول، مذاکره مهم، ساخت تیم یا بخشی از زندگی شخصی شود.
چرخه کتاب پس گرفتن زمان یک پروژه یکباره نیست. کاری که امسال بهترین استفاده از زمان مدیر است، شاید سال بعد مناسب فرد دیگری باشد. در این نگاه، قرار نیست از کار فرار کنید؛ قرار است پیوسته کیفیت کاری را که انجام میدهید بالاتر ببرید.
ارزش وقت را حساب کنید، نه فقط هزینه کمک گرفتن را
بخشی از مقاومت در برابر استخدام از مقایسهای ناقص میآید. مبلغ پرداختی به همکار را میبینیم، اما ارزش فرصتی را که با انجام کارهای تکراری از دست میرود، نمیبینیم. مارتل برای روشنتر کردن این مقایسه، «نرخ بازخرید زمان» را پیشنهاد میکند.
این عدد در کتاب پس گرفتن زمان یک قاعده سرانگشتی برای تصمیمگیری است، نه قیمت واقعی هر ساعت زندگی و نه تضمین سود. کاربردش این است که مدیر هنگام بررسی یک کار، فقط نپرسد «خودم میتوانم انجامش بدهم؟» بلکه بپرسد «انجامش بهترین استفاده از وقت من است؟»
فرمول نرخ بازخرید زمان
ابتدا مجموع منفعت مالی سالانهای را که کسبوکار به شما میرساند، بر ۲۰۰۰ تقسیم کنید. منظور نویسنده فقط حقوق نیست؛ حقوق، سود و مزایای مالی مرتبط را در نظر میگیرد، بدون اینکه یک مبلغ را دوبار حساب کنید. نتیجه، برآورد درآمد ساعتی شماست، نه فروش ساعتی شرکت.
سپس آن عدد را بر ۴ تقسیم کنید. فرمول کوتاهتر چنین است: نرخ بازخرید زمان = منفعت مالی سالانه مالک از کسبوکار ÷ ۸۰۰۰. پیشنهاد مارتل این است که کارهای نامطلوبی را که با این نرخ یا کمتر قابل انجام هستند، برای واگذاری بررسی کنید.
در مثال خود نویسنده، منفعت سالانه ۲۰۰ هزار دلار، با تقسیم بر ۲۰۰۰ به ساعتی ۱۰۰ دلار میرسد. یکچهارم آن، یعنی ۲۵ دلار، نرخ پیشنهادی خرید زمان است. این اعداد نمونه محاسبهاند؛ نرخ دستمزد امروز یا نسخه قابل تعمیم به همه کشورها نیستند.
در فرمول کتاب پس گرفتن زمان، عدد ۲۰۰۰ برآورد نویسنده از یک سال کاری معمول است، نه توصیه به اینکه حتما همین مقدار کار کنید. تقسیم بر ۴ برای ایجاد فاصلهای میان ارزش وقت مدیر و هزینه کمک گرفتن پیشنهاد شده است. درآمد بیشتر تنها وقتی ممکن میشود که وقت آزادشده درست مصرف شود.
یک نمونه فرضی برای مدیر ایرانی
مثال زیر ساخته تحریریه است و در کتاب نیست. اگر منفعت سالانه یک مدیر از شرکت ۲ میلیارد و ۴۰۰ میلیون تومان باشد، نرخ پیشنهادی او ساعتی ۳۰۰ هزار تومان میشود. حالا میتواند هزینه سپردن ثبت اطلاعات یا هماهنگیها را با این عدد مقایسه کند.
بااینحال، حساب بانکی با فرمول پر نمیشود. اگر وقت آزادشده مشتری تازهای نسازد یا مدیر نقدینگی کافی نداشته باشد، واگذاری ممکن است فشار مالی بیاورد. هنگام اجرای کتاب پس گرفتن زمان باید هزینه آموزش، ابزار، نظارت و توان پرداخت واقعی را هم کنار این برآورد گذاشت.
ماتریس چهارخانه: پول و انرژی را با هم ببینید
همه کارهای درآمدزا برای مدیر مناسب نیستند و همه کارهای بدون درآمد فوری هم اتلاف وقت نیستند. کتاب پس گرفتن زمان برای جدا کردن این حالتها، ماتریس DRIP را معرفی میکند. دو محور آن ارزش مالی کار و اثر آن بر انرژی فرد است؛ نه اهمیت و فوریت.
در ماتریس کتاب پس گرفتن زمان، جای هر فعالیت برای افراد مختلف فرق دارد. پاسخ دادن به مشتری شاید برای یک نفر خستهکننده و برای دیگری لذتبخش باشد. هدف این نیست که بعضی شغلها را کمارزش بدانیم؛ هدف پیدا کردن ترکیب مناسب کار و فرد است.
چهار خانه دقیق ماتریس DRIP
- واگذاری: ارزش مالی پایینتر و انرژیگیر. کارهایی مثل ثبت داده یا هماهنگیهای تکراری، اگر برای مدیر چنین وضعی داشته باشند، نامزد انتقال سریعتر هستند.
- جایگزینی: ارزش مالی بالاتر و انرژیگیر. فروش، بازاریابی یا تحویل خدمت میتواند در این خانه باشد. کنار گذاشتن این کارها به فرد توانمندتر و انتقال دقیقتری نیاز دارد.
- سرمایهگذاری: درآمد فوری کم، اما انرژیبخش. یادگیری، ورزش، دوستی و وقت خانواده اینجا جا میگیرند. کم بودن درآمد مستقیم، دلیل حذف آنها نیست.
- تولید ارزش: ارزش مالی بالاتر و انرژیبخش. کارهایی که در آنها توانمندید، دوستشان دارید و بازار هم برایشان ارزش قایل است، باید سهم بیشتری از زمان کاری بگیرند.
هشدار مهم کتاب پس گرفتن زمان این است که ممکن است کارهای دلخواهتان را استخدام کنید و کارهای خستهکننده برای خودتان بماند. مثلا صاحب یک مجموعه آموزشی که از تدریس لذت میبرد، مدرس میگیرد؛ اما خودش درگیر برنامهریزی جلسه و پیگیری پرداختها میشود.
خانه «جایگزینی» هم تله ظریفی دارد. چون کارش پول میسازد، رها کردنش سخت است. مدیر شاید سالها کاری را انجام دهد که از آن خسته شده، فقط چون درآمدزاست. راهحل مارتل توقف آن فعالیت نیست؛ پیدا کردن کسی است که مالک نتیجه آن شود.
ثبت واقعی زمان، نه حدس زدن درباره آن
تمرین کتاب پس گرفتن زمان ثبت فعالیتها در بازههای ۱۵ دقیقهای، طی دو هفته است. کنار هر کار، ارزش مالی نسبی را با یک تا چهار نشانه مشخص کنید. سپس کارهای انرژیبخش را سبز و کارهای انرژیگیر را قرمز علامت بزنید تا الگوی مصرف زمان دیده شود.
دوهفتهای بودن بررسی در کتاب پس گرفتن زمان برای این است که یک سفر یا روز غیرعادی، تصویر کل کار را خراب نکند. این ثبت میتواند نشان دهد کار اصلی مدیر چیز دیگری است، اما تقویم او پر از هماهنگیهای ریز است. گاهی همین دیدن، قبل از هر استخدامی، رفتار را تغییر میدهد.
نقطه شروع پیشنهادی کتاب پس گرفتن زمان کارهای قرمز با ارزش مالی پایینتر است. اول ببینید کدام کار اصلا لازم نیست و حذفش کنید. بعد ظرفیت افراد فعلی تیم را بررسی کنید. اگر کسی مناسب نبود، سراغ کمک پارهوقت، پیمانکار یا استخدام تازه بروید.
پنج عادت که زمان آزادشده را دوباره میبلعند
نویسنده فقط ابزار مدیریت زمان نمیدهد؛ سراغ رفتار مدیر هم میرود. ممکن است کار را واگذار کنیم، اما با دخالت مداوم پسش بگیریم. یا تصمیمی را آنقدر عقب بیندازیم که فرصت از دست برود. مشکل همیشه کمبود نیرو نیست.
مارتل در کتاب پس گرفتن زمان پنج الگوی رفتاری را «قاتلان زمان» مینامد. او آنها را با عادت بعضی کارآفرینان به زندگی در آشفتگی پیوند میدهد. بهتر است این بخش را آینهای برای بررسی رفتار بدانیم، نه تشخیص روانشناختی درباره خودمان یا کارکنان.
- عقبانداز: تصمیم مهم را نه میپذیرد و نه رد میکند. فرصت در انتظار پاسخ میماند تا از بین برود.
- شتابزده: برای خلاص شدن از مشکل، اولین نیروی در دسترس یا سریعترین گزینه را انتخاب میکند. بعد مجبور میشود همان تصمیم را دوباره بگیرد.
- کنترلگر: آموزش نمیدهد یا اجازه تجربه کردن نمیدهد. خودش وارد کار میشود، مشکل را حل میکند و وابستگی تیم را بیشتر میکند.
- پساندازکننده افراطی: پول دارد، اما هزینه نکردن را همیشه موفقیت میداند؛ حتی وقتی مبلغی معقول میتواند ساعتهای زیادی آزاد کند.
- پناهبرنده به عادتهای مخرب: برای فرار از فشار یا جشن گرفتن موفقیت، رفتاری انتخاب میکند که انرژی و توان روز بعد را از بین میبرد.
تفاوت دو الگوی اول مهم است. کتاب پس گرفتن زمان نه کندی همیشگی را تایید میکند و نه سرعت بیفکر را. تصمیم خوب باید به اندازه کافی بررسی شود و بهموقع گرفته شود. هدف، حذف عادتهایی است که یک مشکل را بارها بازتولید میکنند.
تمرین کتاب پس گرفتن زمان مرور ده تصمیم بزرگ اخیر و پیدا کردن الگوست. آیا بیشترشان برای نیاز واقعی شرکت بودهاند یا برای فرار از ناراحتی و بیقراری؟ این بررسی کمک میکند پیش از تغییر ناگهانی نیرو، محصول یا برنامه، دلیل تصمیم روشنتر شود.
از فروختن ساعت تا ساختن کسبوکاری مستقلتر
مالک بودن روی کاغذ، با داشتن کسبوکاری مستقل از حضور روزانه فرق دارد. اگر درآمد فقط با ساعتهای کار شخصی جلو برود، هنوز محدودیت زمان پابرجاست. مارتل این تفاوت را با سه نوع معامله توضیح میدهد.
در منطق کتاب پس گرفتن زمان، مرحله اول معامله زمان با پول است؛ مرحله دوم معامله پول با زمان؛ و مرحله سوم معامله پول با پول. در مرحله آخر، تیمهای توانمند کار روزانه را پیش میبرند و مالک بیشتر روی سرمایهگذاری و فرصتهای بزرگتر تمرکز میکند.
نردبان پنجپلهای جایگزینی مدیر
برای رسیدن به آن وضعیت، کتاب پس گرفتن زمان یک ترتیب پیشنهادی دارد: امور اداری، تحویل، بازاریابی، فروش و رهبری. این نردبان، چارت سازمانی نیست. نشان میدهد نویسنده پیشنهاد میکند مالکیت کدام دسته از کارها زودتر از دوش بنیانگذار برداشته شود.
پله اول، امور اداری: دستیار مدیریت باید دستکم تقویم و صندوق پیامها را سامان دهد. فقط داشتن عنوان دستیار کافی نیست. اگر هماهنگیهای روزانه هنوز از مدیر اجازه میخواهند، سهم زیادی از وقت او خریده نشده است.
پله دوم، تحویل: فردی پاسخگوی شروع همکاری با مشتری و پشتیبانی شود. منظور از تحویل فقط ارسال بسته نیست؛ همان وعدهای است که کسبوکار باید به مشتری برساند، از محصول نرمافزاری تا خدمت آموزشی.
پله سوم، بازاریابی: فردی مالک اجرای کارزارها و جذب مخاطب باشد. در غیر این صورت، مدیر مدتی مشتری جذب میکند، بعد برای خدمت دادن به مشتریها بازاریابی را کنار میگذارد و چند ماه بعد دوباره با کمبود سفارش روبهرو میشود.
پله چهارم، فروش: تماسها و پیگیریها به فرد مناسب سپرده شود. نویسنده فروش را دیرتر قرار میدهد، چون در مدل او فروش بنیانگذار به تامین هزینه پلههای قبلی کمک میکند. این ترتیب پیشنهاد اوست، نه قانون یکسان برای همه شرکتها.
پله پنجم، رهبری: مدیران توانمند اداره بخشها را به عهده بگیرند. نقش بنیانگذار به همکاری در تصمیمهای راهبردی نزدیکتر میشود، نه پاسخ دادن به همه مشکلات روزانه. داشتن چند مدیر بدون انتقال پاسخگویی، این پله را کامل نمیکند.
کتاب پس گرفتن زمان بر تفاوت «انجام دادن» و «مالک نتیجه بودن» تاکید دارد. اگر همکار فقط مجری دستور باشد و مدیر همچنان همه چیز را به یاد بسپارد، کار ذهنی جابهجا نشده است. برای دیدن این تفاوت، مقاله سیستمسازی کسبوکار هم توضیح مکملی دارد.
قانون ۱۰، ۸۰، ۱۰ برای کارهای حساس و خلاقانه
لازم نیست میان انجام کل کار و خروج کامل از آن یکی را انتخاب کنید. پیشنهاد کتاب پس گرفتن زمان این است که در بعضی پروژهها، ۱۰ درصد آغازین را برای تعیین جهت نگه دارید، ۸۰ درصد میانی را بسپارید و برای ۱۰ درصد پایانی و اصلاحهای مهم برگردید.
تقسیمبندی کتاب پس گرفتن زمان یک الگوی عملی است، نه اندازهگیری دقیق زمان هر پروژه. مثلا در نمونه فرضی تحریریه، مدیر آموزشی موضوع و نتیجه دوره را مشخص میکند؛ تیم آمادهسازی را جلو میبرد؛ و مدیر در پایان، انسجام آموزشی و کیفیت خروجی را بررسی میکند.
دانش را از ذهن مدیر به دستورالعمل تبدیل کنید
جمله «هیچکس مثل خودم انجام نمیدهد» گاهی درست است، چون روش انجام کار فقط در ذهن مدیر مانده است. کتاب پس گرفتن زمان برای شکستن این وابستگی، ساخت راهنمای اجرایی را پیشنهاد میکند: سندی که انجام یک کار یا اداره یک بخش را قابل تکرار کند.
هدف کتاب پس گرفتن زمان ساخت پوشهای پر از فایلهای خواندهنشده نیست. راهنما باید به فرد بعدی کمک کند با کیفیت قابل قبول کار کند و هنگام ابهام مرجع داشته باشد. از نظر مارتل، تکرارپذیری نتیجه از درخشش گاهبهگاه مدیر ارزش عملی بیشتری دارد.
روش دوربین: هنگام انجام کار آموزش بسازید
روش پیشنهادی کتاب پس گرفتن زمان ساده است: دفعه بعد که کار تکراری را انجام میدهید، از فرایند فیلم بگیرید و همزمان دلیل انتخابها را توضیح دهید. برای کار رایانهای، ضبط صفحه کافی است؛ برای کار فیزیکی میتوان خود فرایند را ثبت کرد.
مارتل پیشنهاد میکند یک کار را سه بار ضبط کنید تا تفاوت موقعیتها هم دیده شود. «سه بار» نسخه تجربی نویسنده است، نه تضمین ثبت همه استثناها. بخش مهم روش، توضیح دادن چرایی تصمیمهاست؛ کلیکها بهتنهایی دانش پنهان مدیر را منتقل نمیکنند.
سپس فردی که قرار است کار را تحویل بگیرد، ویدیوها را میبیند و متن راهنما را تهیه میکند. مدیر نسخه نهایی را بررسی میکند. این کار هم وقت نوشتن را کم میکند و هم نشان میدهد آموزش واقعا فهمیده شده یا فقط دیده شده است.
چهار بخش یک راهنمای قابل استفاده
در کتاب پس گرفتن زمان، راهنما چهار بخش دارد: ویدیوهای آموزشی، مراحل اصلی کار، زمانبندی تکرار و چکلیست موارد ضروری. این چهار بخش کمک میکنند فرد بداند چه کند، چگونه یاد بگیرد، چه موقع انجام دهد و پیش از پایان چه چیزهایی را بررسی کند.
مراحل لازم نیست شرح بیپایان هر دکمه باشند. باید آنقدر روشن باشند که اجرای درست را ممکن کنند. چکلیست هم جای توضیح کامل نیست؛ یادآور چیزهایی است که نباید فراموش شوند. اگر با رعایت آن باز هم خطا رخ داد، شاید خود چکلیست نیاز به اصلاح دارد.
برای اجرای کتاب پس گرفتن زمان، از یک فرایند دردسرساز شروع کنید، نه مستندسازی تمام شرکت. مثلا صدور فاکتور یا پیگیری مشتری. روش کتاب پس گرفتن زمان در این بخش با مقاله چگونه در پنج گام کارها را واگذار کنیم؟ همجهت است: آموزش ثبت شود و دریافتکننده، فهمش را نشان دهد.
هفته مطلوب را بر اساس انرژی بچینید
دو ساعت خالی در تقویم، همیشه دو ساعت توان فکری یکسان نیست. مارتل پیشنهاد میکند الگوی انرژی را که در بررسی زمان دیدهاید، وارد برنامه هفتگی کنید. کار فکری سنگین را در ساعتی بگذارید که برای خودتان مناسبتر است، نه صرفا ساعتی که دیگران خالی گذاشتهاند.
هفته مطلوب در کتاب پس گرفتن زمان یک قالب ازپیشطراحیشده است. زمان کار عمیق، جلسه، ورزش، خانواده و استراحت در آن مشخص میشود. این برنامه قرار نیست زندگی را خشک کند؛ باید نشان دهد هر بله تازه، جای کدام تعهد قبلی را میگیرد.
کارهای مشابه را کنار هم قرار دهید. پشتسرهم انجام دادن تماسهای فروش یا بررسی چند گزارش، نیاز به جابهجایی مکرر میان ابزارها و حالتهای ذهنی را کمتر میکند. جلسههای پراکنده میتوانند روز را به تکههایی تبدیل کنند که برای کار جدی مناسب نیستند.
نویسنده طرفدار کم کردن فاصلههای بیاستفاده و تمام کردن بهموقع جلسههاست. این پیشنهاد را نباید با حذف استراحت اشتباه گرفت. خود برنامه باید زمان غذا، فعالیت بدنی و بازیابی انرژی داشته باشد. قالب را هم بر اساس تجربه اصلاح کنید، نه اینکه از هفته اول انتظار بینقص بودن داشته باشید.
چهار ابزار برای اینکه هر مشکل به مدیر برنگردد
آموزش خوب بهتنهایی کافی نیست. اگر هر تصمیم کوچک به تایید مدیر نیاز داشته باشد، وابستگی دوباره ساخته میشود. کتاب پس گرفتن زمان چهار ابزار ساده پیشنهاد میکند که مرز تصمیمگیری و شکل هماهنگی را روشنتر میکنند.
این ابزارها زمانی نتیجه میدهند که مدیر اجازه دهد دیگران فکر کنند. اگر هر پیشنهاد متفاوتی رد شود یا هر اشتباهی با پس گرفتن کار پاسخ بگیرد، تیم خیلی زود یاد میگیرد امنترین رفتار، پرسیدن همه چیز از مدیر است.
اختیار هزینه، هماهنگی منظم و پایان روشن
سقف هزینه بدون اجازه: هر فرد تا مبلغی مشخص بتواند مشکل را حل کند و بعد گزارش دهد. عنوان این ابزار در کتاب «قرص جادویی ۵۰ دلاری» است، اما مبلغ ثابت نیست. خود مارتل از سقفهای ۵۰۰ دلار برای تیم و ۵۰۰۰ دلار برای مدیران شرکتهایش مثال میزند.
جلسه هماهنگی با دستور ثابت: موارد کوچک را جمع کنید و منظم مرور کنید. در الگوی نویسنده، کارهای تازه، تقویم، جلسههای گذشته، اقدامهای مدیر، پیشرفت پروژهها، ایمیلها و سوالهای دستیار بررسی میشوند. هدف، کم کردن وقفههای پیدرپی است، نه افزودن جلسه بیهدف.
تعریف انجامشدن کار: کتاب پس گرفتن زمان میگوید پیش از واگذاری روشن کنید پایان کار چگونه شناخته میشود. در کار پیچیده، واقعیتهای قابل سنجش، احساس اطمینان مورد انتظار و کاربرد خروجی را توضیح دهید. «گزارش آماده شود» مبهمتر از توصیف گزارش قابل استفاده است.
قانون ۱، ۳، ۱: با پیشنهاد وارد شوید
چهارمین ابزار کتاب پس گرفتن زمان، قاعدهای است که نویسنده از برد پدرسن نقل میکند. فرد پیش از درخواست کمک، یک مشکل مشخص را تعریف میکند، سه راهحل شدنی میآورد و از میان آنها یک پیشنهاد نهایی میدهد. هدف، جلوگیری از انتقال فکر کردن به مدیر است.
در نمونه فرضی تحریریه، ارسال سفارشی عقب افتاده است. همکار میتواند ارسال جایگزین، تحویل بخشی از سفارش یا توافق بر زمان تازه را بررسی کند و با توضیح هزینه و پیامد، یکی را پیشنهاد دهد. مدیر بهجای شروع از صفر، پیشنهاد آماده را بررسی میکند.
این قاعده به معنی ممنوع کردن درخواست کمک نیست. هدف آن پرورش تصمیمگیری است. اگر فرد مهارت، اطلاعات یا اختیار لازم ندارد، باید آن کمبود برطرف شود؛ وگرنه درخواست سه راهحل فقط به یک تشریفات تازه تبدیل خواهد شد.
استخدام و رهبری باید وابستگی را کمتر کنند
نیروی نامناسب ممکن است بهجای خریدن زمان، وقت بیشتری بگیرد. کتاب پس گرفتن زمان تاکید میکند اول بدانید کدام نتیجه را میخواهید منتقل کنید؛ بعد افراد بیشتری را بررسی کنید. نیاز فوری نباید باعث شود هر داوطلب در دسترس، مناسب به نظر برسد.
مارتل در فرایندش از ویدیوی معرفی کوتاه، بررسی ویژگیهای فرد و پروژه آزمایشی استفاده میکند. آزمونهای شخصیتی را تنها بخشی از شناخت فرد میداند، نه حکم قطعی درباره توانایی او. مهمترین بخش روشش دیدن عملکرد در کاری شبیه همکاری واقعی است.
پیش از همکاری بلندمدت، کار واقعی را امتحان کنید
در روش استخدام کتاب پس گرفتن زمان، پروژه آزمایشی باید نماینده کار اصلی باشد و دستمزد داشته باشد. برای طراح، طراحی؛ برای نویسنده، نوشتن؛ و برای مدیر، بررسی موقعیتی نزدیک به چالش واقعی نقش. قرار نیست استخدام فقط بر خوشصحبتی در مصاحبه تکیه کند.
نویسنده دستورهای آزمایش را محدود نگه میدارد تا استقلال، خلاقیت و استفاده از منابع معلوم شود. در اجرای این پیشنهاد باید هدف و مرزهای ضروری روشن بمانند. فرق است میان فرصت دادن برای فکر کردن و پنهان کردن اطلاعاتی که بدون آنها انجام کار ممکن نیست.
وقتی فرد مناسب پیدا شد، مرحله قانع کردن دوطرفه آغاز میشود. مدیر باید بفهمد داوطلب دنبال چه آیندهای است و آیا این نقش واقعا به آن کمک میکند. وعده رشد بدون امکان واقعی، جای تناسب شغل و فرد را نمیگیرد.
بهجای دستورهای پیاپی، نتیجه و معیار بدهید
الگوی رهبری کتاب پس گرفتن زمان سه بخش دارد: نتیجه را روشن کنید، پیشرفت را با معیار بسنجید و برای بهتر شدن فرد مربیگری کنید. این روش جای چرخه «بگو، چک کن، دستور بعدی را بده» مینشیند؛ چرخهای که ظرفیت مدیر را محدود میکند.
مثلا بهجای تعیین تکتک حرکتهای فروشنده، نتیجه و بازه زمانی را روشن کنید و درباره راه رسیدن به آن گفتوگو کنید. معیار هم باید چیزی باشد که فرد بر آن اثر دارد. نتیجهمحوری، رها کردن فرد بدون آموزش و منابع نیست.
برای گفتوگوی اصلاحی، مارتل پیشنهاد میکند روی یک موضوع اصلی تمرکز کنید، تجربه واقعی مرتبطی از خودتان بگویید و بر سر تغییر بعدی توافق بگیرید. قرار نیست مشکل را از دست فرد بگیرید؛ قرار است توان حل کردنش را بیشتر کنید.
بازخورد، رویا و تقویم: زمان را برای چه پس میگیرید؟
کتاب پس گرفتن زمان در بخشهای پایانی از واگذاری فراتر میرود. وقت آزاد باید به زندگی و کاری برسد که ارزش ساختن دارد. برای همین، کیفیت رابطه با تیم و روش انتخاب آینده، به اندازه آموزش و برنامهریزی اهمیت پیدا میکند.
اگر کسی نتواند ابهام، فشار زیاد یا مشکل نقش خود را مطرح کند، مدیر شاید ماهها مساله را اشتباه ببیند. مارتل از خطاهای خودش در عقب انداختن گفتوگو میگوید و پیشنهاد میکند رهبر پیش از نقد کردن دیگران، درخواست بازخورد را تمرین کند.
بازخورد را اول از خودتان شروع کنید
روش پیشنهادی این است: فضایی امن بسازید، ابتدا نکته مثبتی بشنوید، بعد از فرد بخواهید یک پیشنهاد اصلاحی مطرح کند. شنیدهها را با زبان خودتان بازگو کنید تا روشن شود درست فهمیدهاید. سپس بپرسید آیا نکته دیگری هم مانده است.
در پایان میتوانید بازخورد را بپذیرید و برای تغییر تعهد بدهید، یا محترمانه نپذیرید. شنیدن به معنی موافقت با همه چیز نیست. پیام این بخش از کتاب پس گرفتن زمان آن است که حرف ناگفته، خودبهخود ناپدید نمیشود؛ ممکن است بعدا با هزینه بیشتری ظاهر شود.
رویای بزرگ را به تصویر روشن تبدیل کنید
مارتل برای آینده دو مرحله جدا میکند: اول بدون درگیر شدن با روش اجرا، درباره خواستهها فکر کنید؛ سپس جزییات را روشن کنید. تصویر «شرکت بهتر» کافی نیست. باید بتوانید درباره تیم، کسبوکار اصلی، مجموعه فعالیتهای آینده و سبک زندگی توضیح مشخص بدهید.
چشمانداز دهبرابری در کتاب پس گرفتن زمان ابزار باز کردن فکر است، نه وعده ده برابر شدن درآمد. نویسنده در عین دعوت به فکر بزرگ، هشدار میدهد قبل از ساختن یک کسبوکار توانمند، انرژی را میان چند فعالیت پراکنده نکنید.
بعد از مقصد، رو به عقب حرکت کنید. برای چشمانداز دهساله، وضعیت پنجساله، سهساله و یکساله را روشن کنید. اقدامهای ممکن را بنویسید و بر اساس اثر مالی، میزان اطمینان و آسانی اجرا، به هرکدام از ۱ تا ۱۰ امتیاز بدهید. در مدل کتاب، جمع این سه امتیاز حداکثر ۳۰ است.
سال را با مهمترین تعهدها پر کنید
ایده «سال ازپیشچیدهشده» در کتاب پس گرفتن زمان ادامه همان هفته مطلوب است. ابتدا قرارهای مهم خانوادگی، تعطیلات و پروژههای کلیدی را وارد تقویم کنید. بعد فعالیتهای تکراری را گروهبندی کنید، زمان بازیابی انرژی بگذارید و در پایان، تعهدهای کوچکتر را اضافه کنید.
تقویم را از نظر فشار هم بررسی کنید: آیا چند رویداد سنگین کنار هم افتادهاند؟ آیا برای اجرای برنامه، پول و نیروی لازم دارید؟ اگر همه چیز طبق تقویم پیش برود، سال رضایتبخشی خواهد بود؟ برنامه باید قابل اصلاح باشد، اما هر درخواست تازه هم نباید آن را کنار بزند.
پیوست کتاب پس گرفتن زمان هفت ستون زندگی را یادآوری میکند: سلامت، سرگرمی، معنویت، دوستان، عشق و روابط نزدیک، امور مالی و ماموریت. نویسنده هر هفته به این بخشها امتیاز میدهد و برای دو مورد ضعیفتر اقدامی انتخاب میکند. موفقیت کاری نباید خرابی بقیه زندگی را پنهان کند.
از فردا چه چیزی را تغییر بدهیم؟
برنامه زیر پیشنهاد تحریریه برای اجرای ایدههای کتاب است، نه برنامهای که نویسنده با همین شکل ارایه کرده باشد. لازم نیست همه ابزارها را یکباره اجرا کنید. یک انتقال موفق و پایدار، از تصمیم بزرگی که چند روز بعد کنار گذاشته میشود مفیدتر است.
-
منفعت مالی سالانه و نرخ پیشنهادی بازخرید را حساب کنید؛ کنار آن بودجه واقعی کمک گرفتن را بنویسید.
-
ثبت دوهفتهای زمان و انرژی را شروع کنید. از همین ابتدا کارهای غیرضروری را از کارهای ضروری اما قابل واگذاری جدا کنید.
-
یک کار تکراری و انرژیگیر را انتخاب کنید. پیش از سپردن آن، نتیجه مطلوب، فرد پاسخگو و زمان بررسی را روشن کنید.
-
دفعه بعد که کار را انجام میدهید، روش را ضبط کنید. از دریافتکننده بخواهید راهنما را بنویسد و با توضیح دادن مراحل، فهمش را نشان دهد.
-
برای وقت آزادشده از قبل مقصد بگذارید. یک فعالیت ارزشمند کاری و یک تعهد مهم شخصی را وارد تقویم کنید و ببینید آیا واقعا انجام میشوند.
-
پس از اجرا، فقط تعداد کارهای واگذارشده را نشمارید. زمان خالص آزادشده، کیفیت نتیجه و تعداد مراجعههای دوباره به مدیر را هم بررسی کنید.
جمعبندی کتاب پس گرفتن زمان این نیست که کار کمتر همیشه بهتر است. حرف اصلی این است که وقت محدود مدیر نباید بیفکر خرج شود. کسبوکاری ارزش ساختن دارد که با رشدش، توان انتخاب مدیر و توان تصمیمگیری تیم هم بیشتر شود؛ نه اینکه فقط فهرست کارهای همه بلندتر شود.

